سیستم های کنترل تردد و انواع آن
نگاهی جامع به سامانههای کنترل تردد و گونههای مختلف آن
سیستم کنترل تردد در اصل به معنای مدیریت هوشمندانه و نظارت بر فرآیند ورود و خروج افراد یا گروهها به فضاهای خاص، طبق یک جدول زمانی دقیق است. به بیان سادهتر، این فناوری تعیین میکند که چه فردی، در چه بازه زمانی و به کدام بخشها اجازه دسترسی داشته باشد.
اماکن مختلف، بسته به نوع کاربری، میزبان طیف وسیعی از افراد با اهداف گوناگون هستند؛ از ارائهدهندگان خدمات گرفته تا مراجعان و بهرهبرداران. در چنین محیطهایی، ضرورت دارد که مجوز عبور و مرور توسط یک سامانه متمرکز مدیریت شود تا سطح دسترسی هر فرد متناسب با نقش و مسئولیت او تعریف و اعمال گردد. استقرار یک سیستم کنترل تردد کارآمد، علاوه بر مدیریت دقیق رفتوآمدها، اهداف ارزشمندی نظیر ارتقای امنیت محیطی، صیانت از اموال، حفاظت از اطلاعات طبقهبندیشده و امکان استخراج گزارشهای مدیریتی دقیق را محقق میسازد.
این سامانهها فراتر از کنترل افراد، قابلیت پایش حرکت خودروها و اشیای مورد نظر کارفرما را نیز دارا هستند. این ویژگی به محدود کردن دسترسیها به فضاهای مجاز، ممانعت از تردد در ساعات غیرمجاز، افزایش بهرهوری عملیاتی و ثبت تمامی وقایع جهت تحلیلهای نرمافزاری و مدیریتی منجر میشود.
یکی از کلیدیترین کاربردهای این فناوری، مدیریت حضور و غیاب در سازمانها و ادارات است. با بهرهگیری از این سیستم، کارکنان زمان ورود و خروج خود را از طریق دستگاههای مربوطه ثبت کرده و مدیران میتوانند در بستر شبکه، گزارشهای متنوعی از عملکرد و نظم پرسنل استخراج کنند. افزون بر این، سامانههای کنترل دسترسی در محیطهای حساس و متنوعی همچون اتاقهای سرور، پارکینگهای عمومی، انبارها، پایانههای مترو و اتوبوس، مراکز درمانی و حتی منازل مسکونی نقشی حیاتی ایفا میکنند.
از منظر ساختاری، یک سیستم کنترل دسترسی مجموعهای یکپارچه از تجهیزات الکترونیکی و مکانیکی است که در پیوندی هماهنگ به یک سرور مرکزی متصل میشوند. این زیرساخت به سازمانها اجازه میدهد تا تمامی دادههای حاصل از ترددها را با دقت ثبت، بایگانی و نظارت کنند.
دستهبندی تجهیزات کنترل تردد
این دستگاهها بر اساس نوع کاربرد، مکانیزم عملکرد و تکنولوژی شناسایی به گروههای مختلفی تقسیم میشوند:
الف) سیستمهای کنترل تردد بر پایه عملکرد:
برای مدیریت ورود و خروج افراد و اشیاء، راهکارهای متنوعی وجود دارد :
* پایش و کنترل تردد اشیاء:
این شاخه بر ردیابی و مدیریت جابهجایی کالاها و اموال تمرکز دارد. در این روش معمولاً از فناوری RFID استفاده میشود؛ به این صورت که با نصب تگها یا برچسبهای هوشمند بر روی کالاها، سامانه به طور خودکار ورود و خروج هر قلم کالا از انبار را رصد کرده و فرآیند انبارگردانی و ردیابی اجناس را تسهیل میکند.
نمونه بارز دیگر، مدیریت تردد خودروها در پارکینگها است. این سیستم جهت سازماندهی ترافیک، ثبت زمان ورود و خروج و مدیریت مالی مجتمعهای تجاری، اداری و مسکونی به کار میرود. در این مکانیزم، با استفاده از کارتخوانهای برد بلند و لیبلهای نصبشده روی خودرو، دربها به صورت خودکار باز شده و همزمان امکان کنترل اعتبار مالی یا پرداخت حق شارژ فراهم میگردد.
* کنترل تردد افراد:
این دستگاهها با تکیه بر الگوهای شناسایی منحصربهفرد نظیر تشخیص چهره، اثر انگشت و سایر ویژگیهای بیومتریک، هویت کاربران را احراز میکنند. بدین ترتیب، سامانه ضمن تفکیک افراد مجاز از غیرمجاز و صدور مجوز عبور، زمان دقیق رفتوآمد هر فرد را با دقت بالا ثبت میکند.
ب) دستهبندی سیستمهای کنترل تردد بر اساس مکانیزم شناسایی کاربر:
فرایند احراز هویت در سامانههای کنترل دسترسی بهطور کلی در سه گروه اصلی تعریف میشود:
۱. متدهای بیومتریک (زیستسنجی): این روش بر پایه ویژگیهای منحصربهفرد فیزیولوژیکی شامل تشخیص چهره، اثر انگشت و اسکن کف دست، یا الگوهای رفتاری مانند امضای الکترونیکی بنا شده است. از این راهکار زمانی استفاده میشود که دقت بالا و اطمینان از حضور فیزیکی شخص اولویت اول باشد. در این شیوه، ضریب تقلب و جعل به صفر نزدیک میشود؛ چرا که ویژگیهای هر فرد مختص خود اوست. عملکرد این دستگاهها به این صورت است که ابتدا خصیصه بیولوژیک فرد را دریافت و به دادههای دیجیتال تبدیل میکنند تا عملیات تطبیق با پایگاه داده انجام شود.
۲. متدهای غیربیومتریک (کارت و رمز عبور): در این شیوه، شناسایی بر اساس ابزارهای فیزیکی مانند کارت و تگهای تعریفشده یا کدهای امنیتی صورت میگیرد. کاربر با نزدیک کردن کارت به ریدر یا وارد کردن رمز عبور در صفحهکلید دستگاه، اجازه ورود دریافت کرده و ترددش ثبت میگردد. سادگی در پیادهسازی و هزینههای اقتصادی پایین از مزایای این روش است؛ اما ریسکهایی همچون مفقودی، سرقت، فراموشی یا جاگذاشتن کارت و رمز، همواره امنیت این سیستمها را تهدید میکند.
۳. متدهای ترکیبی: این راهکار با تلفیق شیوههای بیومتریک و غیربیومتریک، سطح بالاتری از امنیت را برای مراکز حساس فراهم میآورد.
پ) دستهبندی سیستمهای کنترل تردد بر اساس بستر ارتباطی تجهیزات:
نحوه تعامل و تبادل داده میان سختافزار و نرمافزار، نقشی کلیدی در کارایی سیستم دارد که به چهار روش زیر پیادهسازی میشود:
- سیستم کنترل تردد بیسیم آفلاین: در این مدل، تجهیزات بدون نیاز به هرگونه کابلکشی مستقر میشوند و انتقال دادهها بین دستگاه و نرمافزار از طریق حافظههای جانبی (مانند فلش) انجام میگیرد. سهولت در نصب، حذف ریسک خرابی کابلها، کاهش هزینهها و نگهداری آسان از نقاط قوت این روش است. در مقابل، عدم امکان مانیتورینگ لحظهای و نبود قابلیت باز و بسته کردن دربها از راه دور، از محدودیتهای اصلی آن به شمار میرود.
- سیستم کنترل تردد بیسیم آنلاین: این راهکار ضمن حذف کابلکشی، تمامی رویدادها را به صورت آنی بین سختافزار و نرمافزار مبادله میکند. برقراری ارتباط در این سیستم بر پایه ماژولهای وایفای است که در نقاط استراتژیک ساختمان نصب میشوند. مزایایی همچون مدیریت و نظارت لحظهای، کاهش هزینههای زیرساختی و حذف ریسک قطعی کابل در این مدل برجسته است؛ با این حال، عدم امکان اتصال سیمی ممکن است بهرهمندی از برخی قابلیتهای پیشرفته و خاص را محدود کند.
- سیستم کنترل تردد باسیم آفلاین: این ساختار از یک کنترلکننده آفلاین و ریدر تشکیل شده که با کابلکشی نصب میشوند، اما تخلیه اطلاعات همچنان به صورت دستی و با فلشمموری انجام میپذیرد. امکان اتصال کابل به سایر سیستمها از مزایای آن است، اما هزینه بالای زیرساخت و فقدان مانیتورینگ آنلاین از معایب آن محسوب میشود.
- سیستم کنترل تردد باسیم آنلاین: حرفهایترین حالت ارتباطی است که در آن کنترلکننده و ریدر به صورت مستقیم و آنلاین با نرمافزار در ارتباط هستند. تمامی گزارشها و تغییرات به صورت لحظهای ثبت شده و مدیر سیستم میتواند دربها را به صورت نرمافزاری و از راه دور کنترل کند. گزارشگیری دقیق و مدیریت متمرکز از برتریهای این مدل است، هرچند هزینه زیرساخت، کابلکشی و نگهداری آن نسبت به مدلهای بیسیم بیشتر خواهد بود.
در مورد اکسس کنترل بیشتر بدانیم :
روش های اعمال کنترل دسترسی
اجزای تشکیلدهنده سیستمهای اکسس کنترل
ضرورت، مزایا و نکات مهم در انتخاب سیستم اکسس کنترل
فناوری Visible Light در تشخیص چهره دستگاههای اکسس کنترل
پورت Wiegand در اکسس کنترل چیست و چه کاربردی دارد؟
المانها یا عناصر اصلی تشکیلدهنده سیستمهای کنترل دسترسی
معرفی قابلیتهای مهم دستگاه اکسس کنترل
تفاوت مفهوم اکسس کنترل ، تفاوت مفهوم اکسس کنترل، احراز هویت و مجوز در یک سیستم کنترل دسترسی
ویژگیهای یک سیستم اکسس کنترل مدرن
